Dit beleidskader bestaat uit een aantal onderdelen. Ten eerste wordt de aanleiding van het beleidskader toegelicht. Hierin worden de trends en ontwikkelingen beschreven. Daarnaast komen de opgave en de provinciale beleids- en juridische kaders aan bod. Die hebben de kaders geschetst voor dit beleidskader. Het tweede gedeelte bestaat uit een concrete uitwerking van de maatregelen die voortkomen uit het beleidskader. Deze maatregelen worden in het kort beschreven.

 

 

Op landelijk en gemeentelijk niveau hebben diverse ontwikkelingen plaatsgevonden die hebben geleid tot dit beleidskader. De directe aanleiding is de motie ‘integratie en arbeidsmigranten’ van de raad op 16 januari 2024. De doelstelling van de motie leidde bij de uitwerking al snel naar de wens van een integrale aanpak. Dit moest leiden tot een gedragen beleidskader. De motivering achter het werken richting een beleidskader is als volgt:

• •

  Ondernemers kampen met personeelstekorten. Daarom halen ze deels hun arbeidskrachten uit het buitenland. De cijfermatige voorspelling, en de verwachtingen van ondernemers, laten zien dat de groep arbeidsmigranten de komende tien jaar toeneemt en zelfs kan verdubbelen. Het is van belang dat de arbeidskrachten niet in onwenselijke huisvestingssituaties terechtkomen, zoals uitbuiting, misbruik en onveilige woonsituaties. Tegelijkertijd wil de gemeente mogelijke overlast, waaronder verdringing op de woningmarkt, binnen de leefomgeving voorkomen.

• •

  Arbeidsmigranten vormen een belangrijke aandachtsgroep binnen het gemeentelijk en provinciaal woonbeleid. De provincie stimuleert de gemeente actief om beleid op het gebied van arbeidsmigratie op te stellen. Dit beleidskader sluit aan op zowel het Rijksbeleid als de provinciale doelstellingen.

• •

  In 2021 is het onderwerp in het kader van de Omgevingsvisie Landstad Hardenberg geagendeerd. Destijds is het niet tot een beleidskader gekomen.

• •

  De adviezen uit het Roemer-rapport worden steeds vaker in wetgeving verankerd. Ter illustratie: de wet goed verhuurderschap heeft een basisnorm geïntroduceerd waaraan verhuurders zich moeten houden. Het gemeentelijke beleid zal uiteindelijk moeten voldoen aan veel van de aanbevelingen. Nu heeft Hardenberg nog de ruimte om het beleid naar haar eigen hand te zetten.

Met beleid krijgen ondernemers duidelijkheid over hoe zij arbeidsmigranten kunnen huisvesten en binnen welke kaders. Goed beleid voorkomt schrijnende situaties in Hardenberg, zoals de uitbuiting van arbeidsmigranten of aantasting van de leefomgeving. Al met al, nu is hét moment voor een beleidskader voor de huisvesting van arbeidsmigranten.

 

Onderzoek naar woonachtige en werkende arbeidsmigranten wijst erop dat in 2021 ongeveer 350 arbeidsmigranten werken en 250 arbeidsmigranten woonachtig zijn in Hardenberg. Uit het onderzoek van onderzoeksbureaus Companen en Decisio blijkt dat 57% van de arbeidsmigranten die in de regio West-Overijssel actief zijn, tot 1 jaar in de regio verblijft. 21.5% blijft langer dan 5 jaar in de regio. Hetzelfde aandeel blijft 1 tot 5 jaar. Op basis van de cijfers voor West-Overijssel, is de gemiddelde verblijfsduur en de daaraan gekoppelde opgave berekend voor Hardenberg. Dit is weergegeven in de onderstaande tabel.

 

 

De inzet van arbeidsmigranten is verspreid over diverse sectoren waaronder de agrarische sector, bouwsector, textielindustrie, voedings-/ maak-industrie en logistiek. Het grootste gedeelte van de arbeidsmigranten heeft de Poolse nationaliteit, gevolgd door de Roemeense. Het type woningen die het meest voorkomen zijn bedrijfswoningen, reguliere woningen, verbouwde kantoren, geconcentreerde voorzieningen en campings/ recreatieparken. Uit een enquête afgenomen bij onder andere uitzendbureaus en Plaatselijk Belangen blijkt dat er amper tot geen sprake is van overlast.

Tegelijkertijd geven de cijfers, door diverse redenen, geen volledig beeld van de situatie. De voornaamste reden is omdat de cijfers zich baseren op de registratie van arbeidsmigranten, waar veel in misgaat. De bovenstaande cijfers zijn gebaseerd op onderzoek en aanvullende gesprekken met ondernemers, maar blijven een momentopname. Dit beleidskader zet in op het verbeteren van de registratie van arbeidsmigranten (zie paragraaf 3.1) zodat in de toekomst de trends- en ontwikkelingen scherper in beeld gebracht kunnen worden. Wat in ieder geval vaststaat, is dat de groep arbeidsmigranten de komende jaren zal blijven groeien. De arbeidsmarkt binnen Hardenberg is krap. In 2030 ligt de vervangingsvraag op 1.072 fte’s en de uitbreidingsvraag op 3.912 fte’s. Deze vraag wordt niet alleen ingevuld door arbeidsmigranten. Zowel werkgevers als onderzoek geeft aan dat er extra arbeidsmigranten nodig gaan zijn. Er ontstaat namelijk een groeiende vraag naar arbeidskrachten. In een laagscenario loopt de vraag op tot 520 arbeidsmigranten in 2030, en in een hoog scenario naar 755 arbeidsmigranten in datzelfde jaar.

 

De ambitie van dit beleidskader is om goede en veilige huisvesting voor arbeidsmigranten binnen de gemeente Hardenberg te realiseren Dit wil de gemeente bereiken in samenwerking met ondernemers en de Plaatselijke Belangen. De gemeente heeft een integraal en eenduidig beleidskader opgesteld. Een bijbehorend uitvoeringsprogramma sluit aan op de behoeften en belangen binnen Hardenberg.

Er zijn vijf actielijnen voor een integrale aanpak opgesteld: de arbeidsmigrant centraal, (regionale) samenwerking, het handhaven van kwaliteitsen beheereisen, een voldoende aanbod van huisvesting en tot slot registratie en informatie.

Het beleidskader richt zich exclusief op arbeidsmigranten. Kennismigranten of expats maken geen onderdeel uit van dit beleidskader. Over het algemeen hebben de kennismigrant of expats een andere huisvestingsbehoefte, maar er kunnen dubbelingen in vergelijkbare huisvestingsopgaven liggen. In de Dutch Tech Zone-regio (DTZ-regio) wordt nu onderzoek gedaan naar een huisvestingsoplossing voor deze groepen. Als gemeente Hardenberg zullen we deze ontwikkeling volgen en ons voordeel daarmee doen. De huisvestingsopgave van de kennismigrant of expat maakt onderdeel uit van het bredere Volkshuisvestingsprogramma.

Met het beleidskader kunnen goede afwegingen gemaakt worden tussen verschillende huisvestingsinitiatieven voor arbeidsmigranten. De initiatieven die in de toekomst ontstaan, bieden een goede en veilige omgeving voor arbeidsmigranten. Daarbij beoogt het beleidskader een betere integratie van arbeidsmigranten in de Hardenbergse samenleving.

Hardenberg neemt in de ontwikkeling van huisvesting een faciliterende en toezichthoudende rol. Uiteindelijk is en blijft het de taak van ondernemers om huisvesting voor arbeidsmigranten te realiseren. Dit beleidskader realiseert een goede registratie van arbeidsmigranten. Hierin worden ook de aspecten vanuit het sociaaldomein meegenomen, waaronder integratie en goede zorg. Daarbij stelt de gemeente kaders voor goede huisvesting en welke vormen van huisvesting toegestaan worden in Hardenberg. Ook wordt een goede inrichting van juridische instrumenten en handhavingskaders gerealiseerd. Als laatste hoopt de gemeente ook samen te werken met omliggende gemeenten om een aantal hordes efficiënter en effectiever te nemen.

 

Een volledige registratie is een belangrijk fundament van goed arbeidsmigratie-beleid. Zonder dit fundament zijn de andere actielijnen minder effectief. Het biedt inzicht, staat de gemeente toe haar zorgtaak te vervullen en werft zelfs extra inkomsten. Daarom is registratie de eerste actielijn en zet de gemeente in op de volgende doelen:

• •

  Een zo volledig mogelijk inzicht in de aantallen arbeidsmigranten die wonen in Hardenberg.

• •

  Tegelijkertijd de vraag naar- en aanbod van huisvesting in arbeidsmigranten in kaart brengen.

Arbeidsmigranten die korter dan vier maanden in Nederland verblijven staan ingeschreven in het RNI (Registratie Niet-Ingezetenen). De gemeente gebruikt de mogelijkheden die er zijn zo optimaal mogelijk. Waar nodig betrekt de gemeente de kansen van een digitaal nachtregister hierbij Arbeidsmigranten die langer dan vier maanden in Nederland verblijven staan ingeschreven in de Basis Registratie Personen (BRP). Zij schrijven zich ook weer uit bij vertrek.

Arbeidsmigranten hebben toegang tot belangrijke voorzieningen waarvoor registratie een vereiste is.

De gemeente Hardenberg zal gebruik maken van de volgende middelen om deze doelen te bereiken: Het maken van afspraken met werkgevers, het inzetten van een digitaal nachtregister, het innen van verblijfsbelasting, stimuleren van in- en uitschrijvingen en het doen van periodiek onderzoek naar de aantallen arbeidsmigranten.

 

Uitzenders, huisvesters, werkgevers en andere ondernemers spelen een belangrijke rol in het efficiënt laten verlopen van de inschrijving in het BRP of RNI. Zij hebben namelijk nauw contact met arbeidsmigranten. De gemeente Hardenberg wil duidelijke afspraken met deze partijen maken. Het doel van de afspraken is een efficiëntere en effectievere inschrijving. Arbeidsmigranten die verwachten korter dan 4 maanden in Hardenberg te verblijven kunnen zich inschrijven in het RNI. Dit wordt ook wel short stay genoemd. Arbeidsmigranten die verwachten langer te verblijven (mid-stay genoemd) kunnen zich dan inschrijven in het BRP. De gemeente zal deze afspraken in samenspraak met de ondernemers opstellen. Vervolgens worden de afspraken vastgelegd in een convenant (zie paragraaf 7.1.2). De gemeente Hardenberg koestert haar ondernemers en hoopt afspraken te maken die de situatie voor alle partijen verbetert.

 

Het stimuleren van het in- en uitschrijven kan op diversen manieren. De gemeente Hardenberg zal inzetten op de volgende systemen:

 

Informatiepakket

Met een informatiepakket houdt de gemeente grip op de informatie die arbeidsmigranten krijgen. Daarom overlegt de gemeente met werkgevers, uitzendorganisaties en huisvesters of het zinvol is een (digitaal) informatiepakket te ontwikkelen. Werkgevers, uitzendorganisaties en huisvesters gebruiken dit vervolgens om arbeidsmigranten te informeren over hun rechten en plichten. De inschrijving in het BRP of RNI hoort daar bijvoorbeeld bij Daarnaast kan het pakket andere praktische informatie bevatten. Denk dan aan verschillende voorzieningen medische hulp of het openbaar vervoer. Zo worden arbeidsmigranten wegwijs in de gemeente. Afhankelijk van de doelgroep, kan dit pakket in verschillende talen beschikbaar gesteld worden.

 

Adrescontrole

Adrescontrole houdt in dat de gemeentelijke handhaving controleert of een kloppende hoeveelheid mensen wonen op een adres. Voor arbeidsmigratie voorkomt dit slechte woonomstandigheden, uitbuiting en overbewoning. Adrescontrole helpt dit vroegtijdig te signaleren. Hierdoor kunnen de arbeidsmigranten gelijk worden ingeschreven bij de gemeente.

 

Uitschrijven

Naast inschrijving is ook uitschrijving bij terugkeer naar het land van herkomst belangrijk. Als de internationale werknemer stopt of vertrekt moet diegene een (digitaal) uitschrijfformulier ondertekenen. Bij inschrijving wordt de internationale werknemer alvast gevraagd het formulier voor de uitschrijving te ondertekenen. Hierdoor kan bij plots vertrek de uitschrijving makkelijk geregeld worden.

 

De gemeente onderzoekt of zij een digitaal nachtregister wil realiseren voor de registratie van arbeidsmigranten. Hierin worden arbeidsmigranten die korter dan vier maanden in Nederland verblijven, elke 24 uur door de huisvester geregistreerd. Onder deze verplichting geldt ook het actueel houden van het nachtregister.

Het digitaal nachtregister is een webapplicatie. Dit geeft de verblijfsbieder snel en eenvoudig de mogelijkheid om online het nachtregister in te vullen. De gemeente gebruikt momenteel een traditioneel nachtregister voor logies. Dit klassieke nachtregister hoeft alleen bijgehouden te worden door de hoofdaanvrager van het verblijf. Daardoor wordt veel logies niet geregistreerd. Arbeidsmigranten die korter verblijven dan 4 maanden vallen onder logies. Het nachtregister vervangt de inschrijving in het RNI en de BRP niet. Welmaar is het een behulpzaam middel om de registratieketen te versterken. Het instrument wordt in de gemeente ingezet als aanvullende ondersteunende mogelijkheid op bestaande instrumenten. Het is gericht op het verbeteren van de registratie van arbeidsmigranten. De gemeente zet dit niet in voor de recreatieve sector.

Hardenberg wil naar een toekomstbestendige situatie toewerken. Hierin registreert een verblijfsaanbieder/huisvester elke 24 uur de personen die overnachten in een digitaal register. Hierdoor krijgt de gemeente een beter zicht op de verblijflocaties van arbeidsmigranten. Dit is een onderzoeksmaatregel. Een mogelijk digitaal nachtregister moet voldoen aan de volgende kaders:

• •

  Mogelijkheid om te koppelen aan externe registratie van een ondernemer;

• •

  Mogelijkheid om te koppelen aan verblijfsbelasting;

• •

  Gebruikersgemak. Voor gemeente en werkgever 1 druk op de knop;

• •

  Op locatie kunnen inschrijven.

Indien voor het digitale nachtregister gekozen wordt, zal de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) van de gemeente aangepast worden. Verder wordt er voor de handhaving een gemeentelijke beleidsregel handhaving digitaal nachtregister opgesteld. Extra aandacht is er voor het inrichten van het administratieve proces. Daarover gaat de gemeente in gesprek met ondernemers om voor hen de administratieve last beperkt te houden. Ook zal het nachtregister volgens de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) worden ingericht.

 

De gemeente Hardenberg heft toeristenbelasting. Toeristenbelasting wordt geheven op logies die gebruik maken van voorzieningen in de gemeente. De voornaamste doelgroep is toeristen. Tegelijkertijd maken arbeidsmigranten eveneens gebruik van voorzieningen binnen de gemeente. De toeristenbelasting is bedoeld voor alle logies binnen de gemeente, inclusief arbeidsmigranten. Door de betere registratie in het bestaande nachtregister kan toeristenbelasting correct geheven worden op arbeidsmigranten. Hierdoor wordt de gemeente vergoed voor het gebruik van de voorzieningen.

In deze context lijkt de naam toeristenbelasting niet helemaal te kloppen. Arbeidsmigranten zijn hardwerkende mensen en geen toeristen. Naar de letter van de wet kan toeristenbelasting ingezet worden bij arbeidsmigranten. Om verwarring te voorkomen gebruiken een aantal gemeenten de term ‘verblijfbelasting’. De gemeente Hardenberg zal onderzoeken of zij exclusief voor arbeidsmigranten toeristenbelasting wil handhaven of dat hiervoor de term verblijfsbelasting wordt toegepast.

 

Informatie uit het BRP, RNI en eventueel het nachtregister staat ons toe om onderzoek te doen naar woon- en werkaantallen arbeidsmigranten. Dit onderzoek brengt trends in kaart en helpt een passend aanbod te creëren van huisvestingslocaties. De mogelijkheid om ‘long-stay’ arbeidsmigranten in kaart te brengen wordt ook onderzocht. Hun gezinnen en kinderen moeten voldoen aan maatschappelijke verplichtingen. Denk hierbij aan de leerplicht of het moeten bezitten van een zorgverzekering.

 

Arbeidsmigranten hebben een centrale positie in onze maatschappij. Zij zijn een belangrijke pijler van onze economie. Daarom stelt de gemeente beleid op die deze mogelijk kwetsbare doelgroep ondersteunt, zowel in basisvoorzieningen als het voorkomen van ongewenste situaties. De gemeente zet in op de volgende doelen:

• 1.

  Het faciliteren van arbeidsmigranten met belangrijke informatie. Hierin wordt ook rekening gehouden met laaggeletterde arbeidsmigranten;

• 2.

  De afhankelijkheidsrelatie tussen arbeidsmigrant en werkgever/huisvester verkleinen. Zij weten beter hun eigen weg binnen Hardenberg te vinden;

• 3.

  Bij behoefte werkgevers ondersteunen om integratiemogelijkheden aan te bieden.

• 4.

  De gemeente Hardenberg zal gebruik maken van de volgende middelen om haar doelen te bereiken: Er worden afspraken gemaakt met werkgevers over informatievoorziening, de gemeentelijke website wordt goed ingericht voor arbeidsmigranten en als gemeente stimuleren wij integratiemaatregelen.

 

Arbeidsmigranten zijn afhankelijk van werkgevers, uitzendbureaus en huisvesters. Een deel van deze afhankelijkheidsrelatie zal niet verdwijnen. De gemeente zal daarom diverse afspraken maken om de relatie tussen werkgevers en arbeidsmigranten beter te benutten. De afspraken zullen ten minste gaan over:

• •

  Het faciliteren van een DigID en zorgpas. Dit wordt toegevoegd aan het toetsingskader voor huisvestingsinitiatieven;

• •

  Het beschikbaar stellen van essentiële informatie op woon- en werkplekken. De gemeente zal hiervoor teksten aanleveren in meerdere talen. Het gaat met name om belangrijke telefoonnummers die bijvoorbeeld betrekking hebben op calamiteiten, gezondheidszorg en werkomstandigheden, het belang van inschrijven, informatie over vrijetijdsbesteding en belangrijke regels in Nederland;

• •

  De ontwikkeling van een welkomstpakket (Zie paragraaf 3.1.2).

 

De gemeentelijke website www.hardenberg.nl is een belangrijk communicatie- en informatiekanaal voor de gemeente Hardenberg. De gemeente plaatst informatie over het thema arbeidsmigranten. Deze informatie op de website heeft twee doelen. Ten eerste informeren we onze inwoners over hoe we als gemeente omgaan met de huisvesting van arbeidsmigranten. Daarnaast bieden we informatie over waar inwoners terecht kunnen als ze mogelijk overlast of onwenselijke situaties ervaren. Ook publiceren we hier een overzicht van huisvestigingsinitiatieven. Op deze pagina verwijst de gemeentedoor naar de projectpagina van de initiatiefnemer.

De gemeentelijke website is ten tweede een startpunt voor arbeidsmigranten om informatie te vinden over Hardenberg. Daarom richt de gemeente een deel van de website speciaal in voor arbeidsmigranten. Hier kunnen zij specifieke informatie vinden over het wonen en werken in de gemeente. Hieronder wordt het in- en uitschrijven verstaan, alsook de diverse meldpunten en specifieke diensten. Voor informatie over landelijke regelingen en voorzieningen verwijst de gemeente door naar andere websites, zoals workinnl.nl. Het is al mogelijk om de gemeentelijke website via Google of de voorleessoftware te vertalen in een andere taal.

 

Een betere integratie van arbeidsmigranten heeft diverse voordelen. Voor de arbeidsmigrant zelf kan het leiden tot beter sociaal welzijn door inclusie en verbeterde zelfredzaamheid. Daarnaast kan het een betere overgang zijn voor een lange termijnperspectief. Daarnaast kan het binnen de gemeente spanningen rondom de doelgroep tegengaan. De gemeente Hardenberg kan op de volgende manieren integratie stimuleren:

• •

  Taallessen stimuleren in samenwerking met de ondernemers. Denk hierbij ook aan het taalpunt/bibliotheek;

• •

  Lidmaatschappen bij lokale sportverenigingen stimuleren;

• •

  Activiteiten waarin de Nederlandse cultuur centraal staat, zoals Koningsdag en Sinterklaas, ook stimuleren voor arbeidsmigranten.

De gemeente stimuleert integratie, maar speelt geen faciliterende rol. Eerst wil de gemeente Hardenberg onderzoeken of er behoefte en animo is bij de werkgevers en de doelgroep zelf Indien hier behoefte voor is, kan de gemeente ondernemers ondersteunen om integratiemogelijkheden op te zetten.

 

De gemeente Hardenberg heeft een meldpunt opgericht waar partijen zich kunnen melden met vragen of klachten. Daarnaast kunnen initiatiefnemers van huisvesting dat daar melden Op de webpagina zal het meldpunt ook verwijzen naar de andere meldpunten zoals die van ondermijning en mensenhandel.

Het inrichten van een meldpunt is een verplicht onderdeel van het Wetsvoorstel Goed Verhuurderschap en is daarmee een koppelkans om meerdere doelen te dienen:

• •

  Het meldpunt is bedoeld voor hurende individuen die vragen of klachten hebben over hun huisvesting. Dit sluit aan op de Wet Goed Verhuurderschap. Het meldpunt is specifiek bedoeld voor alle hurende partijen en dus niet alleen voor arbeidsmigranten. Het meldpunt dient daarmee meerdere doelgroepen. De gemeente heeft dit meldpunt al ingericht, maar zal dit verder uitbreiden;

• •

  Aansluitend is het meldpunt een plek waar informatie opgevraagd kan worden door omwonenden, initiatiefnemers of exploitanten van huisvesting en arbeidsmigranten. Dit betreft informatie over onder andere huisvesting, overlast, ongewenste situaties, en procedures. Het meldpunt is bedoeld om de leefbaarheid van de gemeente te verbeteren en te waarborgen;

• •

  Het meldpunt is ook bedoeld voor huisvesters die huisvesting willen realiseren Met partijen die zich met een huisvestingswens melden bij het meldpunt, wordt een gesprek gepland. In dat gesprek wordt besproken in hoeverre de initiatiefnemer kan voldoen aan de uniforme indieningseisen en beleidsuitgangspunten.

 

 

Voldoende huisvesting realiseren is van groot belang. De gemeente en ondernemers zijn, ieder in de eigen rol, verantwoordelijk om goede huisvesting te creëren. Dit leidt tot de volgende doelen:

• •

  Het creëren van inzicht in de totale en toekomstige huisvestingsopgave;

• •

  Voldoende goede en veilige huisvesting voor arbeidsmigranten die in Hardenberg werken, passende in het goede huisvestingsklimaat van Hardenberg. De huisvesting wordt zoveel mogelijk gerealiseerd dichtbij hun werk;

• •

  Het weren van malafide partijen uit Hardenberg en daarmee de druk op de woningmarkt verlichten;

• •

  Het imago van arbeidsmigranten verbeteren waardoor omwonenden positiever staan tegenover huisvesting in hun gemeente en wijken.

Om te komen tot voldoende huisvesting, met begrip van omwonenden, neemt de gemeente Hardenberg een aantal maatregelen.

 

De gemeente Hardenberg wil ruimte bieden aan nieuwe huisvestingsinitiatieven voor arbeidsmigranten. Hiervoor wordt niet op voorhand een kwantitatieve opgave vastgelegd. Er is een verbetering in de registratie voor nodig. Een goede registratie leidt tot realistische en stuurbare kwantitatieve doelen. Zonder een volledigere registratie is een kwantitatieve opgave moeilijk te definiëren. Met betere registratie wordt dit in de toekomst mogelijk.

Daarbij richt de huisvesting die wordt gerealiseerd zich op short- en midstay arbeidsmigranten die in de gemeente Hardenberg werken. Voor arbeidsmigranten die langer dan 5 jaar in Hardenberg werken en/of de wens hebben zich permanent in Hardenberg te vestigen, is het huren of kopen van een reguliere woning van toepassing. Zij worden immers reguliere inwoners van Hardenberg. Dit ligt bij de woningcorporatie in de gemeente Hardenberg.

Met dit beleidskader biedt Hardenberg ruimte aan diverse soorten huisvestingsvormen. Het is wenselijk dat er een goede spreiding over verschillende kernen zit tussen de huisvestingslocaties van arbeidsmigranten. Dit kan aansluitend op de bedrijvigheid die zich op verschillende locaties bevindt. Daarbij wordt overlast voorkomen en integratie binnen de maatschappij bevorderd. Daarom zal de gemeente niet meewerken aan grootschalige geconcentreerde voorzieningen van arbeidsmigranten. De gemeente Hardenberg staat de volgende huisvestingsvormen onder voorwaarden toe:

• •

  Huisvesting via kamerverhuur (vanaf 2 personen);

• •

  Huisvestingsvoorzieningen tot maximaal 20 personen, waarbij een goede motivering nodig is. Met uitzondering kan ruimte gemaakt worden voor maximaal 50 arbeidsmigranten in een huisvestingsvoorziening. Een goede motivering bevat een omschrijving hoe aan een evenwichtige toedeling van functie aan locaties (ETFAL) kan worden voldaan. Hierin moet onderbouwd worden dat het plan past binnen de Rijks-, Provinciale- en Gemeentelijke regels.

 

De gemeente Hardenberg levert maatwerk voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Daarom worden er op voorhand weinig initiatieven uitgesloten. Een locatie die wel wordt uitgesloten is de huisvesting op recreatieterreinen. Recreatie is een van de top drie economische sectoren van Hardenberg. Dit is in overeenstemming met de uitgangspunten van het programma Veilige Vitale Vakantieparken.

De gemeente Hardenberg staat huisvesting van tijdelijke arbeidsmigranten op de volgende locaties onder voorwaarden toe:

• •

  Het terrein van de (agrarische) werkgever;

• •

  Op/bij de rand van bedrijventerreinen;

• •

  In de bebouwde kom via kamerverhuur;

• •

  In het buitengebied binnen bestaande panden, met mogelijkheid tot nieuwbouw als het aantoonbaar de enige optie is.

Bij het afgeven van vergunningen voor een van de bovenstaande huisvestingsmogelijkheden worden deze vergunningen tijdelijk of permanent afgegeven. De permanente vergunningen betreffen enkel kamerverhuur. Dit zal verder worden uitgewerkt in het kamerverhuurbeleid. De tijdelijke vergunningen worden verleend middels een omgevingsvergunning (zie 6.2.2) voor een maximale tijd van 15 jaar. De initiële vergunning wordt afgegeven voor 10 jaar. De vergunningen kunnen daarna vernieuwd worden met een verlening van 5 jaar.

Als de huisvesting resulteert in nieuwe bebouwing of als het gewijzigde gebruik van gronden en/of bestaande bebouwing de ruimtelijke uitstraling ter plaatse verandert, dan moet dit op een goede manier in de omgeving worden ingepast. Het huisvestingsinitiatief moet daarom voldoen aan de regels en kaders voor landschappelijke inpassing die op het moment van de ruimtelijke toestemming gelden.

 

Aanvullende voorwaarden huisvesting op het terrein van de (agrarische) werkgever:

• •

  Er moet een evenwicht zijn in de omvang van het bedrijf en omvang van huisvesting op het perceel indien huisvesting op het terrein van de ondernemer plaatsvindt.

• •

  De huisvestingsvoorzieningen worden geplaatst binnen het (agrarisch) bouwvlak.

• •

  Een bedrijfswoning mag voor het huisvesten van arbeidsmigranten niet worden omgevormd naar een burgerwoning, omdat dit naburige (agrarische) bedrijven in hun bedrijfsvoering kan belemmeren.

 

Een goed kamerverhuurbeleid is essentieel voor de gemeente Hardenberg om verkamerde woningen en/of panden met arbeidsmigranten effectief te reguleren. In het beleid kan er geen onderscheid worden gemaakt tussen arbeidsmigranten, studenten en alleenstaanden. Dit heeft te maken met rechtvaardigheid van het beleid.

Kamerverhuurbeleid is een middel om meer controle te krijgen op de huisvesting van arbeidsmigranten. Verkameren is binnen het huidige beleid niet mogelijk, maar gebeurt alsnog. Hierdoor ontstaan onwenselijke situaties die druk geven op de leefomgeving. Door te reguleren kan de gemeente Hardenberg limieten stellen op verkamering, maximale huishoudens in een woning en bijvoorbeeld toetsen aan de parkeernorm. Dit zal hoogstwaarschijnlijk gereguleerd worden middels het kamerverhuurbeleid.

De gemeente Hardenberg maakt een overzicht van verkamerde woningen en/of panden op basis van locatiecriteria voor kamerverhuur. Zo is vooraf duidelijk of een nieuwe woning en/ of pand in een bepaalde straat verkamerd mag worden. Dit overzicht moet ook publiekelijk toegankelijk zijn zodat initiatiefnemers die een woning willen verkameren, kunnen zien of hun vergunningsaanvraag succesvol zal zijn. Dit is AVG-technisch mogelijk.

 

De gemeente vindt het belangrijk dat omwonenden vooraf betrokken zijn bij plannen voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Initiatiefnemers zijn verantwoordelijk voor de communicatie met en participatie van de omgeving. Een initiatiefnemer meldt zich altijd bij de gemeente in het kader van een ruimtelijke procedure voor een huisvestingsplan. De gemeente vraagt de initiatiefnemer om een communicatie- en participatieplan te maken. Hierin staat hoe de initiatiefnemer de buurt informeert en betrekt. De gemeente geeft de initiatiefnemer een handreiking mee waar het communicatie- en participatieplan aan moet voldoen. Na het communicatie- en participatietraject beschrijft de initiatiefnemer het volgende. Zo moet er een participatieverslag worden opgemaakt. Daarin staat objectief hoe het traject is verlopen, wat de opbrengsten zijn en hoe de eventuele inbreng van de omgeving eventueel een plek heeft gekregen in het uiteindelijke plan. Het communicatie- en participatieplan en -verslag zijn onderdeel van de besluitvorming over het plan door de gemeente.

 

Goede locatie-, kwaliteit- en beheereisen beschermen arbeidsmigranten, omwonenden en wel bedoelende ondernemers. Met de juiste instrumenten kunnen deze eisen worden gehandhaafd en malafide partijen worden geweerd. De gemeente Hardenberg heeft hiermee de volgende doelen voor ogen:

• •

  Het faciliteren van nieuwe huisvestingsinitiatieven door randvoorwaarden te stellen. Daarmee ook het verbeteren van de kwaliteit, leefomstandigheden en veiligheid van huisvesting voor arbeidsmigranten;

• •

  Het voorkomen van overlast en aantasting van de leefbaarheid. Mede door malafide partijen te weren en ruimte te maken voor kwalitatieve passende huisvesting door ondernemers.

 

Alle nieuwe huisvestingsinitiatieven die in Hardenberg gerealiseerd worden, moeten voldoen aan locatie-, kwaliteit- en beheereisen. Het gros van deze eisen is opgesteld op basis van de SNF-normen. De SNF-normen worden opgesteld door de Stichting Normering Flexwonen. Deze stichting beheert het register van ondernemingen die aan de norm voor huisvesting van arbeidsmigranten voldoen en onderhoudt deze normen. Het vormt daarmee de algemene standaard van eisen die wordt gehanteerd. Daarbij zijn een aantal eisen opgesteld die specifiek bij Hardenberg passen. Deze eisen zorgen voor een goede ruimtelijke inpassing, veilige huisvesting en goed beheer. De volledige lijst van locatie, kwaliteit en beheereisen staat opgenomen in bijlage 1.

 

Voor bestaande huisvestingsinitiatieven voor arbeidsmigranten wordt een overgangsregeling gehanteerd. De overgangsregeling is op basis van de plek-voor-plek regeling. Dit heeft als doel om het huidig aanbod van huisvesting binnen een termijn van één jaar te laten voldoen aan wet- en regelgeving. Dit voorkomt dat huisvesting voortijdig sluit waardoor het aanbod van huisvesting verder afneemt. Ook wordt het risico voorkomen dat een betrokken arbeidsmigrant dakloos raakt. Daarbij maakt de gemeente bestuurlijke maatwerkafspraken met huisvesters over de te nemen stappen. Onderdeel hiervan is de termijn waarbinnen huisvestinglocaties aan wet- en regelgeving moeten voldoen. Zo worden huisvesters ook aangejaagd om deze stappen te nemen.

Huisvesters kunnen aanvragen doen voor de overgangsregeling en deze worden in rondes in behandeling genomen. Er zullen duidelijke voorwaarden voor deelname worden opgesteld. Bij acceptatie zal die termijn van een jaar ingaan. Verlenging is eventueel mogelijk. De huisvester moet dan kunnen aantonen dat er al voldoende inspanningen zijn verricht om te voldoen aan wet- en regelgeving. Of dat er gezocht is naar alternatieve huisvesting.

In gevallen waaruit blijkt dat huisvesting levensbedreigend, brandonveilig, sprake is van overlast of de leefbaarheid in het geding is, is de plek-voor-plek regeling niet van toepassing en gelden de reguliere handhavingsprotocollen. Ook zal dan snel dialoog aangegaan worden met huisvestingslocaties, zoals vakantieparken, waarbij het niet mogelijk is om te voldoen aan de locatie, kwaliteit- of beheereisen.

 

Met de juiste instrumenten kunnen de locatie, kwaliteit- en beheereisen worden gehandhaafd en malafide partijen worden geweerd. De gemeente Hardenberg heeft hiermee de volgende doelen voor ogen:

• •

  De woningvoorraad betere reguleren door het borgen van deze kwaliteits- en beheereisen met goede juridische instrumenten;

• •

  Het effectief kunnen handhaven op basis van de beschikbaar gestelde juridische instrumenten.

Hardenberg zet de volgende juridische instrumenten in om de locatie, kwaliteit en beheerinstrumenten te waarborgen.

 

Voor de handhaving van het digitaal nachtregister stelt de gemeente Hardenberg een beleidsregel “handhaving digitaal nachtregister” in. Dit heeft als doel om op eenduidige wijze te kunnen acteren op geconstateerde overtredingen voor het bijhouden van het digitaal nachtregister voor arbeidsmigranten. Om dit te handhaven voert de gemeente steekproefsgewijs controles uit.

Het verplicht stellen van het bijhouden van een nachtregister is al verankerd in het Wetboek van Strafrecht. Het invullen van het digitale nachtregister wordt ook vastgelegd in de Algemene Plaatselijke Verordening.

 

Voor afwijkingen op het omgevingsbeleid is een omgevingsvergunning met een (tijdelijke) afwijking nodig. Dit is een zogenoemd buitenplanse omgevingsplanactiviteit (bopa). In de omgevingsvergunning kunnen ruimtelijk gerelateerde voorwaarden worden opgenomen. De omgevingsvergunningen, uitgegeven in het kader van arbeidsmigratie, kennen voor kamerverhuur twee opties. Het kan dan gaan om een permanente verguning. Of het gaat dan om een vergunning met looptijd van tien jaar, met mogelijkheid tot een verlenging van vijf jaar.

 

In Hardenberg gelden een aantal bestemmingsplannen die onderdeel uitmaken van het Omgevingsplan gemeente Hardenberg. Om de kwaliteits- en beheereisen en de mogelijke huisvestingsvormen efficiënt planologisch te verankeren, kan in het omgevingsplan dat geldt voor de hele gemeente de locatie, kwaliteit- en beheereisen opgenomen worden.

• •

  Locatie-eisen (zie bijlage 1);

• •

  Kwaliteitseisen (zie bijlage 2);

• •

  Beheereisen (zie bijlage 3);

• •

  Huisvestingsvormen (zie paragraaf 5.1.1).

 

Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bevat voorschriften met betrekking tot het bouwen en gebruiken van bouwwerken. Er is een omgevingsvergunning nodig om te toetsen of aan de vereisten wordt voldaan. De Stichting Normering Flexwonen (SNF) stelt ook aanvullende (bouw)voorwaarden die hier mogelijk in meegenomen kunnen worden. Dit zal meegenomen moeten worden in het omgevingsplan.

 

De gemeente Hardenberg gaat vanuit het integraal veiligheidsplan onderzoeken of een exploitatievergunning voor logies mogelijk gemaakt kan worden. De gemeente overweegt een exploitatievergunning in te voeren. In andere gemeenten wordt een exploitatievergunning gebruikt om partijen die commercieel logies verstrekken te verplichten een vergunning aan te vragen. Ook helpt het om de ‘rotte appels uit de mand te halen en houden’. Aan deze vergunning kunnen de uniforme kwaliteits- en beheereisen worden gekoppeld. Hardenberg gebruikt momenteel geen exploitatievergunningen. Echter, de exploitatievergunningen maken het handhaven van de kwaliteit- en beheereisen goed mogelijk. Als de exploitatievergunning wordt ingevoerd dan volstaat een toevoeging in de APV en zal dit gefaseerd plaatsvinden.

 

De gemeente kan een kamerverhuurvergunning instellen waarmee de gemeente in staat is om de kwaliteit van bestaande verhuurde woningen te verbeteren. Deze zijn genoemd in de paragrafen 5.1.1, 5.1.2 en 5.1.3. De gemeente kan zelf eisen stellen aan de kamerverhuurvergunning. Zoals een maximum aantal verkamerde woningen in een straat, een maximale hoeveelheid kamers in de woning en andere beheereisen. De kamerverhuurvergunning wordt dan vastgelegd in de gemeentelijke Huisvestingsverordening.

 

Niet alle (aanvullende) kwaliteits- en beheereisen kunnen een juridische grondslag vinden. Bijvoorbeeld dat uitzenders aangesloten moeten zijn bij branchevereniging NBBU of ABU. Om deze eisen toch vast te leggen, kan de gemeente een publiek-private samenwerkingsovereenkomst sluiten. Dit kan met huisvesters, werkgevers en uitzendbureaus in een zogeheten convenant. Ook andere gemeenten en regio’s zetten convenanten in. Hiermee versterkt de gemeente de samenwerking met de bovenstaande partners. Hiermee leggen gemeentes eisen aan kwaliteit, beheer en overige inspanningsplichten vast.

 

Jaarlijks maakt de afdeling Basis Registratie Personen (BRP) een uitdraai van leegstaande panden. Dit doet men voor actieve controle op BRP-inschrijvingen. Uit ervaringen van andere gemeenten blijkt dat op leegstaande adressen vaak sprake is van kamerverhuur aan arbeidsmigranten. Met dit leegstandsonderzoek kunnen inschrijvingen, met adresonderzoek, worden geformaliseerd. Signalen van kamerverhuur en overbewoning worden doorgezet naar de afdeling handhaving. Dit helpt ook om de volledige registratie op pijl te houden.

 

 

Hardenberg richt zich op het creëren van goede samenwerkingsverbanden binnen en buiten de gemeente. Dit stelt Hardenberg in staat om uitdagingen met de juiste partijen op te pakken. Hierbij heeft de gemeente de volgende doelen opgesteld:

• •

  Het voorkomen van een ‘waterbedeffect’ waarbij arbeidsmigranten worden gehuisvest op locaties binnen de regio met de minste regelgeving;

• •

  Als regiogemeenten onze samenwerkingsverbanden goed benutten om afspraken te maken over de kansen en uitdagingen omtrent het thema arbeidsmigratie;

• •

  Op de hoogte blijven van hoe arbeidsmigratie zicht ontwikkelt in de regio;

• •

  Een sterk publiek-private samenwerking opzetten tussen de gemeente Hardenberg en haar ondernemers. Hierin pakt iedere partij uiteindelijk haar ketenverantwoordelijkheid om te komen tot goede huisvesting voor arbeidsmigranten. Om te komen tot deze doelen stelt de gemeente Hardenberg een aantal maatregelen vast.

 

Hardenberg neemt een kartrekkersrol omtrent regionale samenwerking. De gemeente Hardenberg heeft al veel stappen genomen om beleid te ontwikkelen voor arbeidsmigratie. Niet elke gemeente heeft deze stappen al doorlopen. Vanuit deze voorliggende positie kan Hardenberg andere gemeenten helpen om te komen tot goed beleid.

Arbeidsmigratie is een thema dat binnen de provincie Overijssel steeds meer aandacht krijgt. De provincie wil regionale samenwerking stimuleren. Zij moedigt gemeenten aan kennis te delen en gezamenlijke oplossingen te vinden. Hardenberg kan inspelen op deze provinciale ambitie als kartrekker en andere gemeenten helpen. Op langere termijn heeft dit profijt voor Hardenberg en de gemeenten eromheen. Dit voorkomt waterbedeffecten, maar een aantal zaken kunnen hierdoor ook efficiënter opgepakt worden. Denk bijvoorbeeld aan handhaven met gedeelde capaciteit.

Hardenberg zal mogelijke samenwerkingen onderzoeken op de gebieden van:

• •

  Registratie, zoals een Regionaal digitaal nachtregister);

• •

  Kennisuitwisseling, bijvoorbeeld door het delen van ervaringen;

• •

  Zelfredzaamheid van arbeidsmigranten door het ontwikkelen van een regionale website;

• •

  Controle en handhaving door een regionaal handhavingsteam;

• •

  Monitoring en evaluaties;

• •

  Grensoverschrijdende samenwerking.

Deze samenwerkingen kunnen op diverse manieren gerealiseerd worden. Zoals eerder benoemd heeft de gemeente Hardenberg samenwerkingen op recreatiegebied met Overijsselse buurgemeenten. In de regio Zwolle wordt het thema eveneens veel besproken. Binnen de regio werkt Hardenberg al veel samen rondom economie en de arbeidsmarkt. Ook kan met de Drentse buurgemeenten samengewerkt worden binnen de Dutch Tech Zone of via de Euregio. Bovendien is het mogelijk om het thema arbeidsmigranten vanuit economisch perspectief in de arbeidsmarktregio aan te kaarten. Er zal onderzocht worden wat de beste manieren zijn om de samenwerkingen op te starten.

 

Huisvesters, werkgevers, uitzendbureaus en andere ondernemers die in de gemeente Hardenberg huisvesting realiseren of werk verlenen aan arbeidsmigranten sluiten een samenwerkingsovereenkomst. Het werken naar een samenwerkingsovereenkomst creëert een dialoog tussen de gemeente en ondernemers. Tijdens dit dialoog worden elkaars belangen en uitdagingen duidelijk, net als de kansen die mogelijk zijn. Hardenberg doelt erop om afspraken op te nemen in dit convenant omtrent de volgende onderwerpen:

• •

  Rollen en verantwoordelijkheid;

• •

  Minimum wooneisen;

• •

  Kwaliteit van huisvesting;

• •

  Beheer van huisvesting:

• •

  Naam en contactgegevens vast aanspreekpunt en/of beheerder;

• •

  Wijze van beheer (fysiek, beheerechtpaar, digitaal);

• •

  Huis- en gedragsreglement;

• •

  In- en uitschrijving in BRP/RNI;

• •

  Bijhouden digitaal nachtregister;

• •

  Communicatie met omwonenden;

• •

  Integratie verantwoordelijkheden;

• •

  Wonen in de buurt van het werk: afspraken over maximale pendelafstand;

• •

  Geschillenregeling.

Een convenant maakt voor beide partijen duidelijk wat zij van elkaar kunnen verwachten. Deze duidelijkheid komt ten goede van de arbeidsmigranten, de ondernemers, de omwonenden en de gemeente zelf. Het convenant zal niet stil staan; nieuwe partijen kunnen zich committeren aan het convenant, terwijl malafide partijen juist worden uitgesloten.

 

Een goede monitoring zorgt ervoor dat de inhoud van het beleidsplan actueel, bekend en gedragen blijft. Om de gemeenteraad en inwoners op de hoogte te houden van deze ontwikkelingen en initiatieven rondom huisvesting arbeidsmigranten, wordt tenminste eenmaal per jaar een overzicht van huisvestingsinitiatieven via de Planning & Control-cyclus gedeeld. De tweejaarlijkse monitor helpt daarnaast om tijdig te kunnen bijsturen, wanneer dit nodig blijkt. Na drie jaar, rond Q3 2028, vindt er een evaluatiemoment voor het beleid plaats.

 

Aspecten tweejaarlijkse monitor

De monitor wordt op drie niveaus uitgevoerd: output, samenwerking en impact. Worden de afgesproken projecten goed en op tijd uitgevoerd? Hoe verloopt de samenwerking, waar zitten de eventuele knelpunten en wat is de impact van het beleidsplan?

De output en effecten worden als volgt gemeten:

• •

  Aantal inschrijvingen RNI, BRP, Digitaal Nachtregister;

• •

  Aantal partners verbonden via het convenant;

• •

  Aantal omgevingsaanvragen huisvesting arbeidsmigranten;

• •

  Aantal gerealiseerde huisvestingslocaties voor arbeidsmigranten;

• •

  Aantal overlastmeldingen;

• •

  Aantal banen (werkzame personen) en verdeling sectoren.

De output wordt ook gemeten door in kaart te brengen welke activiteiten de gemeente heeft ondernomen om dit beleidskader te realiseren. De samenwerking wordt intern binnen de gemeente geëvalueerd, maar ook met partners die het convenant hebben getekend.

 

Een volledige beleidscyclus omvat ook een evaluatie van het beleid. Het voorstel is om drie jaar na vaststelling van het beleid, het beleidskader huisvesting arbeidsmigranten te evalueren en de uitkomsten hiervan aan het college van B&W en de gemeenteraad aan te bieden. Waar nodig kan op basis van de uitkomsten, het beleid herijkt en verrijkt worden.

 

Aspecten evaluatie

• •

  Aantal gerealiseerde huisvestingslocaties voor arbeidsmigranten;

• •

  Aantal overlastmeldingen;

• •

  Ervaringen rondom huisvestingsinitiatieven;

• •

  Ervaringen met het communicatie-en participatieplan (aanvullende voorwaarden);

• •

  Ervaringen publiek-private samenwerkingsovereenkomst (convenant);

• •

  Ervaringen rondom de informatievoorziening;

• •

  Ervaringen kwaliteit en beheer nieuwe huisvestingsinitiatieven.

 

In dit document is op basis van doelen en ambities bepaald hoe Hardenberg aan de slag gaat met maatregelen in dit kader. Het uitwerken van de maatregelen vraagt tijd. Vanuit het oogpunt van zorgvuldigheid, en omdat het college van burgemeester en wethouders deze periode nodig heeft om alle maatregelen uit te werken en de samenhang daarbij te bewaken, neemt de gemeente een jaar de tijd om alle maatregelen op te pakken, uit te werken en te kunnen implementeren. Dat is een realistische periode om invulling en afstemming van de maatregelen goed en zorgvuldig uit te voeren. Wat in een eerder stadium al uitgevoerd kan worden, zal dan ook eerder worden toegepast. Het opstellen van het kamerverhuurbeleid, dat meer aandachtsgroepen raakt, wordt als losstaand project opgepakt als onderdeel van het nog vast te stellen Volkshuisvestingsprogramma.

Samengevat ziet het er dan als volgt uit:

 

Registratie

• 1.

  Afspraken met ondernemers:

• 2025: Q3

• 2.

  Stimulering in- en uitschrijving:

• 2025: Q3

• 3.

  Onderzoek digitaal nachtregister:

• 2025: Q3 en Q4

• 4.

  Nadere uitwerking toeristenbelasting:

• 2025: Q4

• 2026: Q1

• 5.

  Aanvullend onderzoek:

• Doorlopend

 

Arbeidsmigrant centraal

• 1.

  Afspraken met werkgevers:

• 2025: Q3

• 2.

  Informatie en communicatie:

• 2025: Q3 en Q4

• 3.

  Faciliteren integratie:

• Doorlopend

• 4.

  Meldpunt:

• 2025: Q3 en Q4

 

Voldoende huisvesting

• 1.

  Opstellen kamerverhuurbeleid:

• In 2026

• 2.

  Begrip en bewustzijn:

• Doorlopend

 

Kwaliteits- en beheereisen

• 1.

  Plek-voor-plek:

• 2025: Q4

• 2026: Q1

• 2.

  Juridische instrumenten:

• 2025: Q3 en Q4

• 2026: Q1, Q2 en Q4

 

Samenwerking

• 1.

  Regiocontacten:

• Doorlopend

• 2.

  Convenant:

• 2026: Q2.