Oekraïense vluchtelingen thuis opvangen (kleinschalige particuliere opvang)

Het is mogelijk om als gasthuishouden een vluchteling uit Oekraïne tijdelijk onderdak te bieden in uw huis.


1. Verantwoordelijkheden

Vangt u thuis vluchtelingen op? Dan bent u verantwoordelijk voor het bieden van fatsoenlijk en veilig onderdak. U bent ook verantwoordelijk voor alle praktische zaken, zoals het regelen van vervoer, praktische hulp, een aansprakelijkheidsverzekering. U maakt de vluchtelingen wegwijs in de omgeving. En schakelt ondersteuning in van instanties wanneer het nodig is, bijvoorbeeld bij trauma’s.

De rol van de gemeente bij kleinschalige particuliere opvang is beperkt. De gemeente nodigt de vluchtelingen uit voor inschrijving in de Basisregistratie Personen wanneer ze bij de gemeente bekend zijn.


2. Plekken die geschikt zijn

Voor het thuis opvangen van vluchtelingen is geen vergunning van de gemeente nodig. Een vergunning is ook niet nodig als u vluchtelingen opvangt in een andere plek:

  • waar wonen toegestaan is,
  • waarvan u eigenaar bent,
  • en die geschikt is voor tijdelijke bewoning.

Denk hierbij aan een vakantiehuis of een bed & breakfast. Een plek waar mensen logeren moet altijd voldoen aan de bouwregelgeving. Dat heeft onder andere te maken met de (brand)veiligheid.

Omgevingsvergunning

Als u vluchtelingen opvangt in een ander gebouw, bijvoorbeeld een schuur, recreatiewoning, bedrijfsgebouw of maatschappelijk gebouw, is een omgevingsvergunning nodig.

Ook mag u zonder vergunning geen caravan/chalet/unit bij uw woning plaatsen. Dat is omdat het opvangen van (groepen) vluchtelingen gevolgen kan hebben voor bijvoorbeeld de buren.

Bedrijven

Op plekken waar bedrijven zitten mogen geen mensen logeren, omdat andere bedrijven hier last van kunnen hebben.

(Brand)veiligheid

De gemeente let bij het beoordelen van de vergunningaanvraag vooral op de (brand)veiligheid van het gebouw. 

Vergunning

De eigenaar of een andere rechthebbende van het gebouw vraagt de vergunning aan.


3. Informeer vooraf goed

Laat u vooraf goed informeren voordat u de beslissing neemt uw huis open te stellen.
Het bieden van onderdak is vaak voor het gasthuishouden én voor de gast een bijzondere ervaring. Beide partijen leren veel over elkaars achtergronden, culturen en geschiedenis. Het is ook een grote verantwoordelijkheid om een tijdelijk thuis te bieden aan deze mensen. Het is daarom belangrijk dat u zich goed laat informeren voordat u de beslissing neemt om uw huis open te stellen. Om u daarbij is een Handreiking Particuliere Opvang Oekraïners gemaakt. Hierin staat hoe u een opvangplek kunt aanbieden, waar u op moet letten. En welke voorzieningen voor uw gast beschikbaar zijn. Bijvoorbeeld op het gebied van gezondheidszorg en onderwijs. Ook kan het u helpen als u al een gasthuishouden bent en een gast bij u in huis woont.

Meer informatie over het thuis opvangen van Oekraïense vluchtelingen staat op de website van Stichting Vluchtelingenwerk Nederland.


4. Wanneer de opvang niet meer goed loopt

Wanneer de opvang bij u thuis niet meer goed loopt, kunt u zich melden bij de gemeente of de Veiligheidsregio. De gemeente onderzoekt dan of er nog plek is in de gemeentelijke opvanglocaties. Zo niet, dan neemt de gemeente contact op met de Veiligheidsregio.


5. Vermoed u mensenhandel?

Het Rode Kruis helpt je mensenhandel te herkennen.

Lees hier meer over op de website van het Rode Kruis.


6. Financiële gevolgen

Gasthuishoudens ontvangen geen vergoeding van de overheid.
Wanneer het opvangen vluchtelingen tijdelijk is, zijn er geen gevolgen voor toeslagen, gemeentelijke belastingen of uitkeringen (bijstand of AOW). Vluchtelingen worden op basis van de Participatiewet niet meegeteld als kostendelende medebewoner. Over het algemeen wordt een richtlijn van 6 maanden gehanteerd als termijn om nogmaals te beoordelen of het nog steeds tijdelijk is.
Het langdurig opvangen van Oekraïense vluchtelingen kan op termijn wel effect hebben op toeslagen, uitkeringen en gemeentelijke belastingen.
Vluchtelingen ontvangen leefgeld van de gemeente waar zij ingeschreven staan. Daarom is het belangrijk dat vluchtelingen die bij een gastgezin wonen, zich zo snel mogelijk registeren bij de gemeente.


7. Aanmelden als gastgezin bij Takecarebnb

Takecarebnb bemiddelt tussen vluchtelingen en gastgezinnen. Ze houden daarbij rekening met de achtergrond, gezinssamenstelling, beschikbare ruimte en wensen van zowel het gastgezin als de vluchtelingen. 
U kunt zich bij Takecarebnb melden als gastgezin.

  • Na uw aanmelding neemt een matchmaker contact op voor een intakegesprek. 
  • Op basis van de intake gaat Takecarebnb op zoek naar een geschikte gast en wordt er een ontmoeting geregeld. 
  • Als de ontmoeting goed verloopt en er een klik is, wordt een afspraak gemaakt voor een weekend proeflogeren. 
  • Als dat bevalt, start een logeerperiode van drie maanden. De matchmaker blijft deze periode betrokken.

Lees hierover meer op www.takecarebnb.org/gastgezin. Hier staat ook het formulier om u aan te melden als gastgezin. Let op: meld het altijd bij de gemeente als u thuis vluchtelingen opvangt in verband met de registratie van vluchtelingen.


8. Registreren van vluchtelingen die bij particulieren verblijven

De gemeente wil zicht hebben op particulieren die (thuis) vluchtelingen opvangen. Dit is belangrijk voor het regelen van voorzieningen. Maar ook voor het registreren van deze mensen in de gemeentelijke Basisregistratie Personen (BRP). Om in aanmerking te komen voor voorzieningen in Nederland en om het leefgeld te ontvangen, moeten vluchtelingen zich registreren in de BRP.

Vangt u vluchtelingen op? Meld u dan bij de gemeente via het online formulier. Een medewerker van de publieksdienst na uw melding contact met u op over de inschrijving in de BRP.


9. Inschrijving Basisregistratie Personen

De vluchtelingen moeten officieel ingeschreven worden in de Basisregistratie Personen. Daarom neemt een medewerker van de Publieksdienst na uw melding zo snel mogelijk contact met u op om hiervoor een afspraak te maken.


10. Hulpmiddelen voor gesprekken

Hieronder staan twee documenten.

- In document 'communicatiekaart' staan afbeeldingen met woorden. Het gaat om veelvoorkomende woorden, zoals 'eten' of 'drinken'. Deze woorden staan er in het Nederlands en Oekraïens. Zo begrijp je elkaar beter.

- In document 'communicatiescript' staan tips over goed contact met elkaar.


11. Tips voor opvang

  1. Doe het niet alleen. Samen houd je het langer vol. Denk aan familie, buren, vrienden.
  2. Maak alles bespreekbaar, maar pas op met cultuurverschillen in communicatie. Nederlanders zijn heel direct.
  3. Bied privacy.
  4. Je gast(en) zullen veel op hun mobiel zitten om de situatie te volgen en contacten te onderhouden.
  5. Maak afspraken over huishoudelijke regels. Denk aan eten, opruimen, douchen.
  6. Wees tolerant. Je gasten kunnen bang, boos, teleurgesteld en moe zijn.
  7. Ga met je gasten naar de dokter als dit nodig is.
  8. Houd rekening met kinderen. Maak bijvoorbeeld een dagprogramma (onderwijs, sport, ontspanning).
  9. Laat je gasten gerust taken doen wanneer ze dit aanbieden. Dat voelt voor hen ook goed.

Kijk op de site van Takecarebnb voor meer informatie.