Onderzoek: geen rol gemeente bij roof en verkoop Joods vastgoed

donderdag 08 april 2021 18:52

Er is geen informatie waaruit blijkt dat de gemeente Hardenberg een rol heeft gespeeld bij de onteigening en doorverkoop van Joodse panden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dat blijkt uit een archiefonderzoek naar 15 adressen die genoemd staan in de Vastgoedboeken van de Duitse bezetter.

Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) is vastgoed dat eigendom was van Joodse mensen op grote schaal geroofd. Terwijl de Joodse burgers zaten ondergedoken of op transport werden gezet naar concentratiekampen, werd het vastgoed zonder medeweten van de oorspronkelijke bewoners doorverkocht.

De transacties staan beschreven in de Vastgoedboeken van de Duitse bezetter. Het Nationaal Archief heeft deze administratie samen met het Kadaster gedigitaliseerd.

15 adressen in de gemeente Hardenberg

In de Vastgoedboeken worden 15 panden en locaties in de gemeente Hardenberg genoemd. Het gaat om 4 adressen in Balkbrug en 11 adressen in Hardenberg. Hier is dus mogelijk sprake geweest van onteigening en doorverkoop.

Het college van B&W hecht veel waarde aan het herdenken van de gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog. Daarom besloten burgemeester en wethouders te onderzoeken of de gemeente Hardenberg een rol heeft gespeeld bij de onteigening en doorverkoop van Joodse panden in de gemeente Hardenberg die worden genoemd in de Vastgoedboeken. En wat die mogelijke rol is geweest. 

Er is geen informatie gevonden die wijst op gemeentelijke betrokkenheid

De gemeente heeft het onderzoek in de afgelopen weken zelf uitgevoerd. Hiervoor zijn de gemeentearchieven geraadpleegd. Ook de historische verenigingen zijn gevraagd om relevante informatie aan te leveren. In het onderzoek is geen informatie gevonden die wijst op gemeentelijke betrokkenheid bij de onteigening en verkoop van de 15 panden.

Uit het onderzoek blijkt dat het 'rechtsherstel' bij geroofd vastgoed na de oorlog werd uitgevoerd door de Raad voor het Rechtsherstel. Wel zijn twee panden aan de Voorstraat tijdens en na de oorlog en voordat het rechtsherstel plaatsvond door de gemeente gebruikt/gehuurd.

Informatie over naheffingen of belastingen niet meer beschikbaar

Als Joodse mensen de concentratiekampen al overleefden, kwam het voor dat zij na de oorlog alsnog belasting of heffingen moesten betalen over de geroofde panden. Daarom is in het onderzoek ook gekeken of er sprake is geweest van naheffingen van gemeentelijke belastingen na terugkeer van de rechthebbende. Hierover is geen informatie gevonden. Belastingaanslagen worden volgens de archiefrichtlijnen na een bepaalde periode vernietigd. 

Vanwege de resultaten van het onderzoek ziet het college van B&W geen aanleiding voor vervolgonderzoek.

Kijk op Hardenberg

Nieuwsberichten en aankondigingen van de gemeente worden wekelijks gepubliceerd in weekblad De Toren in de rubriek 'Kijk op Hardenberg'. Deze edities zijn ook digitaal beschikbaar.

Bekendmakingen

Informatie over aangevraagde vergunningen en bestemmingsplannen worden wekelijks gepubliceerd in weekblad De Toren. Deze bekendmakingen zijn ook digitaal beschikbaar.