A

Actuele vragenronde
De actuele vragenronde is een onderdeel van de vergadering waarin raadsleden vragen kunnen stellen aan het college over actuele onderwerpen. De raad kan hiermee informatie krijgen over een onderwerp of een maatschappelijke ontwikkeling onder de aandacht van het college brengen. Het moet hierbij gaan om onderwerpen waarvan de behandeling geen uitstel kan verdragen.

Agendacommissie
De agendacommissie bestaat uit raadsleden, de voorzitters en plaatsvervangend voorzitters van de oriënterende rondes, de griffier en de loco-griffier. De burgemeester is agendalid (krijgt alle stukken, is meestal niet aanwezig bij vergaderingen). De agendacommissie heeft als taak om de agenda´s voor de vergaderingen voor te bereiden. Verder adviseert zij het presidium over de werkwijze van de raad, doet procedurevoorstellen en rapporteert aan het presidium over de voortgangsbewaking van moties, toezeggingen, schriftelijke vragen en dergelijke. Daarnaast is de agendacommissie verantwoordelijk voor bewaking van de jaarplanning van de raad en de jaarplanning van het college.

Algemene beschouwingen
De algemene beschouwingen zijn de jaarlijkse besprekingen tussen het college en de gemeenteraad over de gemeentebegroting. In de gemeentebegroting staan plannen die het college van burgemeester en wethouders voor het volgende jaar aanbiedt. De raad stelt de begroting vast.

Amendement
Een amendement is een wijziging op een ingediend raadsvoorstel. Wanneer een raadslid of -fractie het in grote lijnen eens is met een voorstel, maar niet alles goedkeurt, kan het raadslid of de fractie een amendement opstellen. Hierin wordt beschreven dat een onderdeel van het voorstel wordt verwijderd of veranderd. De raad stemt over het amendement voordat het voorstel zelf in stemming wordt gebracht. Wanneer een meerderheid van de raadsleden het amendement steunt, wordt het aangenomen en wordt het voorstel gewijzigd. Daarna wordt gestemd over het gewijzigde voorstel.

B

Beëdiging raadsleden
Raadsleden moeten voordat zij hun functie kunnen uitoefenen een ambtseed afleggen, waarin zij trouw aan de Grondwet beloven. Ze moeten verklaren dat ze om tot lid van de raad te worden benoemd geen gift of gunst hebben gegeven of beloofd en dat ze bij de uitoefening van hun ambt 'rechtstreeks noch middellijk' (via via) enig geschenk of enige belofte hebben aangenomen of zullen aannemen. Naar eigen keuze sluiten raadsleden deze eed af met de woorden: 'Zo waarlijk helpe mij God Almachtig' dan wel: 'Dat verklaar en beloof ik'.

Begroting
De begroting geeft een overzicht van de plannen voor het komende jaar en de kosten daarvan. Het college stelt de begroting op. De raad bespreekt de begroting en kan met amendementen wijzigingen aanbrengen en stelt de begroting vast.

Bestuursrapportage (berap)
Is een rapportage waarin het college de raad informeert over de onderwerpen zoals die in de begroting zijn afgesproken. De rapportage gaat over de stand van zaken en over de afwijkingen die worden verwacht ten opzichte van de doelstellingen in de begroting. Het kan gaan om beleidsmatige en om financiële afwijkingen. De bestuursrapportage maakt het college tweemaal per jaar en wordt in mei/juni en in december behandeld in de raad.

Burgemeester
De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad en van het college. Hij heeft zelf ook een aantal onderwerpen in portefeuille waarvoor hij verantwoordelijk is. Openbare orde en veiligheid is daar de belangrijkste van.

Bespreekstuk
Een bespreekstuk is een voorstel waarover in de raadsvergadering discussie plaatsvindt, tenzij de gemeenteraad bij het vaststellen van de agenda aan het begin van de vergadering anders heeft beslist (er een hamerstuk van maakt).

C

Coalitie
De raadsfracties die wethouders leveren, noemen we de coalitiepartijen. Zij hebben (in de meeste gevallen) gezamenlijk een meerderheid in de gemeenteraad.

College van B&W
Het college van burgemeester en wethouders vormt het dagelijks bestuur van de gemeente en verzorgt de uitvoering van de besluiten die de gemeenteraad neemt en bereidt deze besluiten ook voor. Het college heeft ook veel eigen bevoegdheden. Het college is verantwoording schuldig aan de raad.

Controlerende rol
De raad heeft als taak het college en zijn beleid steeds kritisch te volgen en te bepalen of het college heeft gehandeld binnen de kaders en de beoogde doelstellingen van de raad.
De begroting, de bestuursrapportages en de jaarrekening zijn hierbij, naast beleidsevaluatie, een belangrijk hulpmiddel.

D

Democratische besluitvorming
Wijze van besluitvorming waarbij een gekwalificeerde of gekwantificeerde meerderheid beslist.

Dualisme
Door het dualisme (sinds 2002) is er een verschil in taak en rol van gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders. De gemeenteraad houdt zich niet meer bezig met het bestuur van de gemeente, maar richt zich op het stellen van kaders, het vragen van verantwoording en de volksvertegenwoordigende rol. Het college is belast met het bestuur van de gemeente.

F

Fractie
Raadsleden van één politieke partij vormen samen de raadsfractie.

Fractievoorzitter
De fractievoorzitter geeft leiding aan de fractie.

G

Geheimhouding
Voor bepaalde stukken kan de raad, het college of de burgemeester beslissen dat er geheimhouding wordt opgelegd. Iedereen die op één of andere wijze van deze stukken kennisneemt, moet de geheimhouding in acht nemen.

H

Hamerstuk
Een voorstel waarover in de raadsvergadering in principe geen discussie meer hoeft plaats te vinden, tenzij de gemeenteraad bij het vaststellen van de agenda aan het begin van de vergadering anders beslist. Een voorstel wordt een hamerstuk als de oriënterende ronde na de bespreking van het voorstel hier unaniem voor kiest.

Hoorzitting
Een bijeenkomst om de mening te horen van burgers, maatschappelijke organisaties en/of instellingen over bepaalde onderwerpen. In de regel wordt er geen discussie gevoerd tijdens een hoorzitting. Hoorzittingen (inspraak- of inloopbijeenkomsten) worden meestal door het college georganiseerd.

I

Ingekomen stukken
Elke twee weken wordt aan de gemeenteraad een lijst van ingekomen stukken voorgelegd. Op deze lijst staan de ingekomen brieven vermeld die aan de raad zijn gericht. In de lijst wordt voorgesteld op welke manier de brieven moeten worden afgehandeld.
Dit kan zijn dat de raad kennis neemt van de inhoud van een ingekomen stuk, het stuk ter advisering voorlegt aan het college of de brief ter afdoening voorlegt aan het college.

Als een brief ter advisering wordt voorgelegd betekent dit dat het stuk terugkomt op de agenda voorzien van een raadsstuk waarin het college een inhoudelijk voorstel doet voor de afhandeling van de brief. Als een brief ter afdoening wordt voorgelegd dan betekent dit dat het college op de brief mag beslissen. Daarbij gaat het vaak om onderwerpen waarvoor het college bevoegd is.

Initiatiefvoorstel
De meeste raadsvoorstellen komen van het college of soms van het presidium. Een raadslid kan zelf ook met een voorstel komen. Dit noemen we een initiatiefvoorstel. Het voorstel wordt door een raadslid gemaakt en ingediend en wordt op de agenda van de raad geplaatst. Vervolgens beslist de raad of het wordt aangenomen of verworpen.

Inspreken
Tijdens de oriënterende rondes bestaat de mogelijkheid om in te spreken. Op deze manier kan iemand de raad duidelijk maken hoe hij over een bepaald onderwerp denkt. Er kan ingesproken worden over een onderwerp dat op de agenda staat, maar het mag ook gaan over een onderwerp dat die avond niet door de raad wordt besproken. Iemand die heeft ingesproken mag ook meepraten bij de behandeling van het voorstel in de oriënterende ronde.

De inspreker moet vooraf melden bij de griffie dat hij van het spreekrecht gebruik wil maken.

Interpellatie
Een interpellatie is een zwaarwegend politiek instrument om politiek gevoelige onderwerpen aan de orde te stellen. Tijdens een interpellatiedebat stelt het raadslid een collegelid vragen over een bepaald onderwerp. Dit onderwerp is als zodanig niet geagendeerd. De vragen die het raadslid wil stellen moeten vooraf bekend zijn, zodat het college tijd heeft om zich voor te bereiden.

Interruptie
Interruptie is het in de rede vallen van iemand die in de vergadering aan het woord is.

Instrumenten raad
Om zijn kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende taken goed uit te voeren heeft de raad de volgende instrumenten:

  • Het recht van amendement
  • Het recht van motie
  • Het recht van initiatief
  • Het recht op het stellen van vragen
  • Het recht op interpellatie
  • Het recht van onderzoek/enquête
  • Ambtelijke ondersteuning
  • Rekenkamer

M

Motie
Een motie is een politieke verklaring over een onderwerp waarin een oordeel, wens of verzoek wordt uitgesproken. Dit kan gaan over een voorstel waar de raad een besluit over neemt, maar een motie kan ook gaan over een onderwerp dat niet op de agenda staat.

Een motie wordt altijd schriftelijk ingediend bij de voorzitter van de raad (de burgemeester). Het college is niet verplicht om een motie uit te voeren en kan de motie naast zich neerleggen. Wanneer een motie door een meerderheid van de raad wordt ondersteund, zal het college dit echter niet snel doen.

Motie van wantrouwen
Een bijzondere motie is de motie van wantrouwen. Dat kan een motie zijn waarin expliciet het vertrouwen in een wethouder of het college wordt opgezegd. Wanneer zo’n motie wordt aanvaard, dan treedt de wethouder af of kan daartoe worden gedwongen.

Het kan ook gaan om een motie waarin uitspraken worden gedaan die een wethouder als motie van wantrouwen opvat. In zo’n geval kan de wethouder zelf zeggen dat hij bij aanvaarding van de motie zal aftreden.

O

Oppositie
Dit zijn de raadsfracties die niet in het college vertegenwoordigd zijn.

Oriënterende rondes
Een voorstel wordt meestal eerst besproken in de oriënterende ronde. Tijdens een oriënterende ronde staat het verzamelen van informatie en het vormen van een mening centraal. Raadsleden kunnen vragen stellen aan de wethouder en in debat gaan.

Niet alle raadsleden zijn aanwezig bij een oriënterende ronde. Per fractie mag een aantal raadsleden aan de ronde deelnemen. Fracties mogen zelf beslissen wie ze naar de vergadering sturen.

Er vinden twee rondes parallel aan elkaar plaats; op dinsdagavond en om de week. Een en ander is geregeld in de Regeling oriënterende rondes. De agenda van de oriënterende rondes wordt op de woensdag voorafgaand aan de vergadering aangekondigd in weekblad De Toren.

P

Plaatsvervangend voorzitter van de raad
De gemeenteraad wordt voorgezeten door de burgemeester. De burgemeester is tevens voorzitter van het college. Het komt wel eens voor dat de burgemeester tijdens de vergadering moet optreden als lid van het college. Is dat het geval, dan neemt de fractievoorzitter van de grootste fractie zolang de voorzittershamer van hem over.

Presidium
De fractievoorzitters vormen gezamenlijk het presidium. Het presidium houdt zich voornamelijk bezig met procedures en het functioneren van de gemeenteraad in algemene zin. Het presidium wordt ambtelijk bijgestaan door de griffier. Ook de burgemeester zit bij de vergaderingen van het presidium.

Q

Quorum
Om te kunnen vergaderen moeten minstens 16 raadsleden aanwezig zijn. Dit wordt een quorum genoemd. Wettelijk is bepaald dat een quorum bestaat uit de helft + 1 van het totaal aantal raadsleden. In Hardenberg gaat het dan om 16 leden.

R

Raadsvergadering
Tijdens de raadsvergaderingen worden besluiten genomen over bespreekstukken en hamerstukken. Na behandeling in de oriënterende ronde wordt gekeken of het voorstel voldoende is besproken. Zo ja, dan komt het als hamerstuk op de agenda. Als er nog wel verder over moet worden gesproken, wordt het als bespreekstuk op de agenda gezet.

Over een bespreekstuk kunnen de fracties met elkaar (en soms ook nog met het college) in discussie. Over een hamerstuk mag alleen een korte stemverklaring worden gegeven. Wanneer een meerderheid van de raad met het voorstel instemt, is het aangenomen en kan het worden uitgevoerd. Stemt een meerderheid van de raad tegen het voorstel, dan gaat het niet door.

De agenda van de raadsvergadering  wordt op de woensdag voorafgaand aan de vergadering aangekondigd in weekblad De Toren.

Raadsvoorstel
Een raadsvoorstel is een voorstel dat meestal wordt ingediend door het college van burgemeester en wethouders. Het voorstel wordt behandeld en besproken in de oriënterende rondes en raadsvergaderingen. Naast het college heeft ook het presidium de mogelijkheid om een raadsvoorstel in te dienen. Wanneer een raadsvoorstel wordt vastgesteld door de raad, kan het in uitvoering worden gebracht door het college van burgemeester en wethouders.

Rekenkamer
De gemeentelijke rekenkamercommissie Hardenberg heeft een onafhankelijke positie binnen de gemeente. Het doel is de raad een extra handvat te bieden zijn controlerende taak uit te voeren. Daarnaast heeft de rekenkamer een onafhankelijke controlerende taak voor het publiek. De basis voor de werkzaamheden van de rekenkamer is vastgelegd in de Gemeentewet en de Verordening Gemeentelijke Rekenkamer.

S

Schriftelijke vragen
Als een raadslid meer informatie wil van het college over een genomen besluit of een bepaalde ontwikkeling dan kan het raadslid schriftelijke vragen stellen. Deze vragen moeten bij de voorzitter van de raad worden ingediend (in de praktijk loopt dit via de raadsgriffier).

De andere raadsleden en de lokale media worden ook geïnformeerd over de gestelde vragen. Het college kan de vragen schriftelijk of mondeling (in de eerstvolgende raadsvergadering) beantwoorden.
 Wanneer de vragen schriftelijk worden beantwoord (wat bijna altijd het geval is), wordt hiervan ook een afschrift naar de andere raadsleden en media gestuurd.

Stemmen inwoners
Eens in de vier jaar mogen de inwoners stemmen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Dat kan in alle kieslokalen in de gemeente. Door middel van een stem kan een inwoner kiezen voor iemand of een partij door wie hij/zij denkt dat de belangen het beste vertegenwoordigd worden.

Stemverklaring
Een stemverklaring mag gegeven worden bij de stemming over een raadsvoorstel. Dit betekent dat een raadslid kort aangeeft waarom zijn partij voor of tegen het voorstel stemt.

V

Verkiezingen
Een gemeenteraadsverkiezing is een verkiezing waarbij de gemeenteraad van een gemeente wordt gekozen.

W

Wethouder
Een wethouder wordt benoemd door de gemeenteraad en is een bestuurder van de gemeente. Samen met de burgemeester vormen zij het college van burgemeester en wethouders, het dagelijks bestuur van de gemeente.

Elke wethouder heeft een aantal onderwerpen in zijn portefeuille waar hij verantwoordelijk voor is. Het maximum aantal wethouders hangt samen met het aantal inwoners van de gemeente en is mede-afhankelijk van de college-onderhandelingen.

Z

Zetel
Een zetel is een plaats voor een raadslid in de gemeenteraad. Ieder raadslid heeft een vaste stoel in de gemeenteraad, een zetel, voor de periode waarvoor hij/zij is gekozen.

Deze zetels zijn gegroepeerd per partij. Hoewel de indruk ontstaat dat gemeenteraadsleden vaste plaatsen hebben, kunnen deze met elke verandering van de gemeenteraad wijzigen (bijvoorbeeld als iemand zich afsplitst van een partij, wordt de volgorde weer veranderd).

Het aantal zetels dat een gemeenteraad telt verschilt en wordt bepaald door het aantal inwoners dat een gemeente heeft.

Live-uitzending

Live meekijken tijdens een raadsvergadering, of een vergadering online terugzien? Dat kan via hardenberg.raadsinformatie.nl.

Raadsinformatie

De agendapunten, bijbehorende documenten, moties en amendementen van raadsvergaderingen zijn digitaal beschikbaar.