Windmolens in het gebied langs de grens in Duitsland

In Duitsland zijn plannen voor het bouwen van windmolens in het gebied dat grenst aan de gemeente Hardenberg. Het gebied waar de windmolens moeten komen, grenst bij Kloosterhaar aan de gemeente Hardenberg. Op deze pagina leggen we uit wat de stand van zaken is. En welke wetten, regels en procedures hiervoor in Duitsland gelden.

Actualisatie provinciale Omgevingsvisie

Op 21 juni 2022 heeft de provincie Overijssel het ontwerp van 'de Actualisatie Omgevingsvisie en Omgevingsverordening 2022' vastgesteld. Deze documenten kunt u vanaf 30 juni 2022 inzien.

U kunt reageren tot 24 augustus 2022. De inhoud van de documenten kan invloed hebben op ontwikkelingen in onze gemeente.

Bekijk de Actualisatie provinciale Omgevingsvisie


Plannen voor windmolens in het gebied langs de grens

Het plan voor het bouwen van windmolens in Duitsland komt van de energiemaatschappij Nordhorner Versorgungsbetriebe Gmbh0 (nvb). De Duitse lokale overheid is eigenaar van de nvb.

De nvb wil in twee gebieden windmolens bouwen:

  • Balderhaar-Moor - 179 hectare, 6 windmolens, totale hoogte tot 200 meter.
  • Itterbeck-Moor - 284 hectare, 7 windmolens, totale hoogte 250 meter.

Deze gebieden liggen in de Duitse gemeenten Wielen en Itterbeck. Deze gemeenten zijn onderdeel van het gemeentelijk samenwerkingsverband (Sammtgemeinde) Uelsen (hierna: gemeente Uelsen). 
Het gebied Balderhaar-Moor grenst bij Kloosterhaar aan de gemeente Hardenberg.


Welke stappen zijn er al gezet door de Duitse gemeenten?

De gemeenteraden van Wielen, Itterbeck en Uelsen hebben met een aantal besluiten de eerste stappen gezet om de bouw van windmolens mogelijk te maken.

  • De gemeenteraden van Wielen (november 2020) en Itterbeck (maart 2021) besloten positief te staan tegenover het opwekken van windenergie met windmolens.
  • De gemeenteraden van Wielen en Itterbeck hebben de gemeente Uelsen in mei 2021 gevraagd om te onderzoeken in welke gebieden het opwekken van windenergie mogelijk is en hiervoor de structuurvisie (‘Flächennutzungsplan’) te wijzigen. 
  • In juni 2021 besloot de gemeenteraad van Uelsen om op verzoek van de gemeenten Wielen en Itterbeck de gebieden Balderhaar-Moor en Itterbeck-Moor als zoekgebied voor windenergie aan te wijzen. Ook besloot de gemeenteraad van Uelsen hiervoor de structuurvisie (‘Flächennutzungsplan’) te wijzigen. 
  • De gemeenten Wielen en Itterbeck hebben in juli 2021 besloten dat zij een bestemmingsplan (‘Bebauungsplan’) willen maken voor de twee zoekgebieden Balderhaar-Moor en Itterbeck-Moor. 
  • Deze besluiten van de gemeenten Uelsen, Wielen en Itterbeck zijn op 4 augustus 2021 bekendgemaakt.

Besluiten van de Duitse gemeenten en bekendmakingen in het kader van het wijzigen van het Flächennutzungsplan zijn na te lezen op de websites van de gemeenten:


De ruimtelijke procedure voor het bouwen van windmolens in Duitsland

Voor het bouwen van windmolens in dit gebied is een vergunning nodig van de Landkreis Grafschaft Bentheim. Voordat de Grafschaft een vergunning kan afgeven, moeten de Duitse gemeenten een planprocedure doorlopen. In een planprocedure wijzigen de gemeenten de structuurvisie en stellen ze het bestemmingsplan op en vast. Inspraak door inwoners en overheden (ook in Nederland) is hierbij mogelijk.

Daarna start de procedure voor het verlenen van een vergunning door Grafschaft Bentheim. Inspraak door inwoners van Nederland is in de vergunningprocedure volgens de Duitse wet alleen nodig als er een milieueffectrapportage wordt gemaakt. Het is op dit moment nog niet duidelijk of dit het geval is. Zonder milieueffectrapportage mag het Grafschaft Bentheim de vergunning voor het bouwen van windmolens zonder inspraak verlenen.

Lees meer over de ruimtelijke procedure in Duitsland


Het Verdrag van Meppen

In het Verdrag van Meppen uit 1824 staat dat er niet gebouwd mag worden binnen een zone van 376 meter van de grens. Dit verbod geldt voor beide zijden van de grens. Er is wel een uitzondering mogelijk: bouwen mag wel als de provinciale overheden aan beide zijden van de grens instemmen. Het Verdrag van Meppen geldt vandaag de dag nog steeds. Omdat het verdrag van Meppen erg oud is en de situatie en regels veranderd zijn, hebben de Nederlandse en Duitse overheden in 1975 afspraken gemaakt over hoe ze om willen gaan met het Verdrag van Meppen. Toen is afgesproken dat de Nederlandse of Duitse provinciale overheid akkoord zijn met een bouwplan, tenzij de provinciale overheid bezwaar maakt.

Wanneer het Bundesland Niedersachsen (de Duitse provinciale overheid) een vergunning wil afgeven voor het bouwen van windmolens in het gebied langs de grens, kan de provincie Overijssel overheid bezwaar maken en een beroep doen op het Verdrag van Meppen. Het bouwverbod uit het Verdrag van Meppen geldt nog niet bij het aanwijzen van een zoekgebied of het wijzigen van een bestemmingsplan. Want er is dan nog geen vergunning om te bouwen aangevraagd. Bezwaar maken tegen het plan op grond van het Verdrag van Meppen is daarom nu nog niet mogelijk.

Lees meer over het Verdrag van Meppen


Wat doet de gemeente Hardenberg?

De gemeente Hardenberg volgt de ontwikkelingen rond windenergie in het grensgebied op de voet. De gemeente heeft hierover contact met de gemeente Uelsen. In november 2020 heeft het college van B&W de Duitse buurgemeenten een brief gestuurd. De gemeente vraagt aan de Duitse gemeente Uelsen om informatie over de procedure in Duitsland en de mogelijkheden voor inspraak te delen met inwoners van de gemeente Hardenberg.

De gemeente wil informatie hierover van de gemeente Uelsen zoveel mogelijk delen met inwoners in het gebied Kloosterhaar.

De ruimtelijke procedure

Wilt u meer weten over de ruimtelijke procedure voor het bouwen van Windmolens in Duitsland? Lees hier verder.

Het Verdrag van Meppen

Wilt u meer weten over het Verdrag van Meppen? Lees hier verder.