Duurzaamste gemeentehuis van Nederland

Het meest duurzame gemeentehuis van Nederland staat in Hardenberg en bevindt zich – als het allemaal klaar is – in een groene, parkachtige omgeving. De gemeente Hardenberg geeft hiermee invulling aan haar voorbeeldfunctie op het gebied van duurzaamheid voor inwoners, bedrijven en andere gemeenten.
 
Het oude gemeentehuis was in diverse opzichten sterk verouderd. De kosten voor het onderhoud waren bijvoorbeeld hoog en mede door de grote hoeveelheid gevel- en dakoppervlak ging er veel energie verloren.

Ook de situering was verre van ideaal. Renovatie bleek geen optie. De gemeenteraad van Hardenberg besloot daarom over te gaan tot de bouw van een nieuw gemeentehuis.

Ambitie

Omdat Hardenberg duurzaamheid hoog in het vaandel heeft staan, sprak de raad bij dit besluit tevens de ambitie uit om van dit gebouw het 'meest duurzame gemeentehuis' van Nederland te maken. De 'GPR Gebouw-score' biedt daarvoor een objectief meetinstrument. De duurzaamheidsprestaties van gebouwen worden met dit systeem op vijf onderdelen gemeten: energie, milieu, gezondheid, gebruikskwaliteit en toekomstwaarde. Tot op dat moment was een 7,2 de hoogste score voor gemeentehuizen, maar Hardenberg legde de lat voor zichzelf op 8,5.

Die score werd behaald door informatie in te winnen bij onder meer universiteiten en het bedrijfsleven. Er werd nauwkeurig gekeken naar allerlei onderdelen waarop winst te behalen viel, zowel met betrekking tot het gebouw zelf als door de inrichting.

Ronde vorm

Een duurzaam ontwerp en allerlei duurzame maatregelen rondom de thema's water & groen, licht en warmte maken het gemeentehuis van Hardenberg tot het duurzaamste gemeentehuis van Nederland bij oplevering. Om te beginnen is het nieuwe gemeentehuis rond, waardoor het twintig procent minder geveloppervlakte heeft en er dus twintig procent minder energie via de gevels en het dak uit het gebouw ontsnapt.

Daarnaast was er door de ronde vorm minder materiaal nodig en voor het overige is er zoveel mogelijk gekozen voor recyclebaar materiaal. De gevels hebben een hoge isolatiewaarde. Ook loopt er geen gasleiding van en naar het gebouw. De ruimtes worden namelijk verwarmd en gekoeld met warmte en koude uit de aardbodem. Natuurlijk liggen er zonnepanelen op het dak.

Tal van kleinere maatregelen

De goede GPR-score zit echter ook in tal van kleinere maatregelen die met de inrichting te maken hebben. Zo staan de computers in een centrale ruimte bij elkaar en de warmte die daar geproduceerd wordt, wordt weer afgevangen en elders in het gebouw gebruikt. Als zonwering is gebruik gemaakt van 'geniuslamellen' die de warmte buitenhouden, maar wel een prettige hoeveelheid licht binnenlaten. Verder worden bijvoorbeeld vergaderruimtes geventileerd op basis van het aantal mensen dat aanwezig is. Ook is er gekozen voor driedubbel glas en waar mogelijk led-verlichting.

Met het gebouwbeheerssysteem wordt gekeken waar in het gebouw er hoeveel energie gebruikt wordt en hoe daar nog winst in behaald kan worden. Omdat het bij duurzaamheid niet alleen om energiebesparing gaat, maar ook om zaken als sociale aspecten en de belevingswaarde, is gekozen voor een groene, parkachtige omgeving. Dit omliggende park wordt bevloeid met hemelwater. De binnentuinen zorgen niet alleen voor een prettige sfeer, maar hebben bovendien een klimatiserende werking en reguleren zuurstof in de lucht. De vides en vele ramen zorgen ervoor dat er veel daglicht toetreedt.

Het gemeentehuis is multifunctioneel ingericht met flexibele werkplekken. Hierdoor zijn er 15 % minder vaste werkplekken nodig.

Minder onderhoud

Bij de aanbesteding van de werkzaamheden werd gekozen voor het principe van 'design, build and maintain'. Dat houdt in dat de aannemer het gemeentehuis niet alleen ontwerpt en bouwt, maar ook het onderhoud voor een vooraf afgesproken
bedrag voor zijn rekening neemt. Omdat hij op die manier winst kan maken doordat er minder onderhoud nodig is, werd de aannemer extra geprikkeld om goed en duurzaam werk te leveren.

Op 9 juli nam het personeel van de Bestuursdienst Ommen-Hardenberg (de ambtelijke organisatie van de gemeenten Ommen en Hardenberg) zijn intrek in het gebouw. Op 10 oktober 2012 is het gebouw officieel geopend.