Eikenprocessierups

Eikenprocessierupsen zitten in de maanden mei en juni in een groot aantal eikenbomen. Na contact met de brandharen kunnen klachten ontstaan zoals jeuk, huiduitslag, irritatie aan de ogen of aan de luchtwegen.

De eikenprocessierups is de larve van een nachtvlinder die haar eitjes legt in de toppen van vooral eikenbomen waar ze overwintert. Van april/begin mei komen de rupsen uit de eitjes. Aanvankelijk zitten ze hoog in de boom. Na een aantal vervellingen komen groepjes rupsen samen en vormen grote nesten op de stammen van eikenbomen. Deze nesten bestaan uit een dicht spinsel van draden, brandharen, vervellingshuidjes en uitwerpselen. Vanuit hun nesten gaan de rupsen 's nachts in processie op zoek naar voedsel. In juli verpoppen de rupsen zich tot een onopvallende grijze nachtvlinder (zonder brandharen).

Hoe kun je zien dat er eikenprocessierupsen in een eikenboom zitten?
Eikenbomen met eikenprocessierupsen zijn te herkennen aan de specifieke nesten op de stammen of dikkere takken dichte spinsels van vervellingshuidjes, met brandharen en uitwerpselen. Vanuit deze nesten gaan de rupsen s nachts groepsgewijs – in processie – op ziek naar voedsel in de toppen van de boom. Groe groepen eikenprocessierupsen kunnen een bomm volledig kaalvreten.

Gezondheidsklachten
Contact met brandharen van de eikenprocessierups kan binnen een paar uur klachten veroorzaken, zoals (hevige) jeuk, bultjes, blaasjes, roodheid en ontsteking. De ogen kunnen rood en dik worden en/of ontstoken raken. Verder kunnen verschijnselen optreden die lijken op een verkoudheid: een loopneus, kriebel in de keel, hoesten, moeilijk slikken en kortademigheid.

Daarnaast kunnen zich algemene klachten voordoen, zoals braken, duizeligheid, koorts en algehele malaise. De overlast van de brandharen van de rups start meestal in mei en loopt door tot en met augustus.

Wat is eraan te doen?
Heeft u klachten, dan is het belangrijk om te voorkomen dat de brandharen zich verder over het lichaam verspreiden. Het is daarom goed om de huid direct na blootstelling met plakband te strippen. Daarna de huid en de ogen met lauw water afspoelen.

De brandharen zijn niet gemakkelijk te verwijderen uit kleding. Het beste is om kleding die besmet is met brandharen heel grondig te wassen (liefst op 60°C). Meestal verdwijnen de klachten binnen enkele dagen tot twee weken vanzelf. Bij hevige jeuk kunnen middelen tegen de jeuk, zoals zalf op basis van menthol, verlichting geven. Zijn de klachten ernstiger, dan is het verstandig naar de huisarts te gaan.

Hoe voorkom je problemen?
Zorg bij een bezoek aan een natuurgebied waar de eikenprocessierups voorkomt voor goede bedekking van de hals, armen en benen en ga niet op de grond zitten. Probeer direct contact met rupsen, (oude) brandharen, spinselnesten en vervellingshuidjes zoveel mogelijk te vermijden. Maak kinderen attent op het gevaar van de eikenprocessierups. Vermijd wegen waar eikenbomen met veel processierupsen staan. Ook oude nesten van vorig jaar bevatten veel brandharen, welke kunnen verwaaien.

Eikenprocessierupsen op gemeentelijke grond
Als u eikenprocessierupsen waarneemt bij of in gemeentelijke eikenbomen, kun u dit melden bij het Meldpunt Beheer Openbare Ruimte via het telefoonnummer 14 0523, of e-mailadres meldpunt@hardenberg.nl. De gemeente treft dan maatregelen als dat nodig is.

Eikenprocessierupsen op niet gemeentelijke grond
Particulieren die eigenaar zijn van gronden of bomen met daarop de eikenprocessierups zijn zelf verantwoordelijk voor de bestrijding van de rups. Het wordt afgeraden om zelf de rupsen te bestrijden. Huur daarvoor een deskundig bedrijf in.